Wat die wetenskaplikes ontdek het

Wanneer 'n span op volle toere loop, begin die spelers se breine met mekaar sinchroniseer — nie net beeldspraak nie, maar meetbaar. Navorsers het gevind dat spanvloei ('team flow') 'n hiper-kognitiewe toestand tussen spanlede skep, sigbaar in beduidend hoër inter-brein-inligting-integrasie en neurale sinchroniese vloei. 'n Aparte studie het gevind dat die sinchroniese wisselwerking van wederkerige samewerking tussen spanmaats hulle gesamentlike prestasie kon voorspel — wanneer die breinaktiwiteit onder 'n groep spelers gesinkroniseer raak, was hulle aansienlik meer geneig om op hul piek te presteer as wanneer hulle breingolwe nie saamgestem het nie. Een neurowetenskaplike het dit so opgesom: hierdie soort sinchroniese vloei “kan dien as 'n maatstaf van kollektiewe intelligensie” — omtrent so na as wat harde wetenskap kom aan die beskrywing van 'n “derde entiteit” waarby die hele span ingeprop is.[i]

Aan die sielkundige kant beskryf navorsers 'n groep wat 'n “kollektiewe gemoedstoestand” bereik — waar die groep in vloei kan wees selfs wanneer individuele lede dit nie noodwendig is nie, en waar die studie van groepvloei vereis dat 'n mens na die wisselwerking tússen lede tydens die prestasie kyk, nie net na elke speler apart nie. Die “die-geheel-is-meer-as-die-dele”-kwaliteit is dus nie net poëties nie — dit is geformaliseer as sy eie studieveld, onderskeie van individuele vloei.[ii]

Daar is ook navorsing oor gedeelde vloei en emosionele sinchroniese vloei in spansport, wat gevind het dat gedeelde vloei en waargenome emosionele sinchronie die verband tussen groepsidentifikasie en kollektiewe doeltreffendheid bemiddel — eenvoudig gestel: hoe meer 'n span soos één ding voel, hoe meer presteer dit soos één ding.[iii]

En wat hiervan vir my interessant is: niks hiervan word as misties, vreemd of skaars aangebied nie — dit word beskryf as haalbaar en aanleerbaar, gebou deur herhaling, gedeelde doel, vertroue en tyd saam.

Die wetenskap het nou 'n naam daarvoor. Die kerk het twee duisend jaar lank al 'n naam daarvoor gehad.

'n Vertrek vol mense wat in een GEES vervul was.

“14 Hulle was almal eensgesind volhardend in gebed.” Handelinge 1:14 (vgl. NLV)

Eensgesind. Een hart, een klank. Dink aan 'n koor — daardie oomblik net voordat hulle begin sing, wanneer almal hulle noot gekry het. Dit is nie stilte nie. Dit is afgestemde stilte. Almal gereed, op dieselfde toonhoogte, nog voordat die dirigent sy hande lig.

Dit is die vertrek in Handelinge 1. Voordat enigiets gebeur. Hulle is reeds afgestem.

Toe kom Pinksterdag:

“1 Toe die dag van die pinksterfees aanbreek, was almal saam op een plek.” Handelinge 2:1 (vgl. NLV)

En kyk wat die vervulling in die Heilige Gees vermag het — nie net individuele ekstatiese ervarings nie, maar dít:

“32 Die groot menigte gelowiges was eenparig in hart en gedagte. Niemand het enigiets wat hy gehad het as sy eie beskou nie, maar hulle het alles met mekaar gedeel.” Handelinge 4:32 (vgl. NLV)

Een hart. Een gedagte. Mense wat opgehou het om te boekhou oor wie se goed wie se goed is.

Hier is 'n vraag wat ek by julle wil los: het die eenheid die vuur veroorsaak, of het die vuur die eenheid veroorsaak?

Ek dink — albei. Hulle was reeds eensgesind voor Pinksterdag toe hulle tyd saam in gebed deurgebring het. Toe val die Heilige Gees op hierdié eenheid in, en wat toe uit hulle voortkom is nog méér eenheid.

“Streef om hierdie EENHEID te bewaar” — nie “strewe om dit te kry nie”

Ons behandel eenheid soos 'n bouprojek. As ons net genoeg vergaderings hou. Genoeg span-bou-naweke. Genoeg strategiese sessies waar almal die regte goed sê. Klink dit mooi genoeg, dink ons, en miskien — miskien — sal God opdaag en dit seën.

Maar luister hoe Paulus dit eintlik stel. Let op die werkwoord:

“1 Ek wat ter wille van die Here 'n gevangene is, vra julle dan: leef die lewe wat pas by die roeping wat julle van God ontvang het. 2 Wees in alle omstandighede beskeie, vriendelik en geduldig en verdra mekaar in liefde. 3 Lê julle daarop toe om die eenheid wat die Gees tussen julle gesmee het, te handhaaf deur in vrede met mekaar te lewe. 4 Dit is een liggaam en een Gees, soos daar ook een hoop is waartoe God julle geroep het. 5 Een Here, een geloof, een doop.” Efesiërs 4:1–5 (NLV)

Lê julle daarop toe om te handhaaf — nie om te skep nie, nie om te bou nie. Jy streef nie om iets te bou wat nog nie bestaan nie. Jy streef om iets te bewaar wat jy alreeds het.

Dit verander alles. Paulus skryf nie vir die Efesiërs: “goed, kom ons skep nou 'n bietjie eenheid, kom ons werk harder daaraan, kom ons soek sinergie.” Hy sê: daar is reeds één liggaam. Een Gees. Een Here. Een geloof. Een doop. Een God en Vader van almal. Dit is nie die doel waarheen jy werk nie. Dit is die grond waarop jy alreeds staan!

So die geveg waartoe Paulus roep — dit is 'n verdedigende geveg, nie 'n veroweringsgeveg nie. Jy storm nie 'n koppie om 'n vlag van eenheid te plant wat nog nooit bestaan het nie. Jy bewaak 'n skat wat alreeds in die grond lê waarop jy staan.

Dink so daaraan: stel jou voor iemand spandeer jare om suurstof in 'n vertrek te “bou” sodat hy kan asemhaal. Uitputtend, en heeltemal onnodig — die lug is reeds daar! Wat hy werklik moet doen, is om op te hou om die vensters dig te seël met hoogmoed, ongeduld en selfbeskerming — presies Paulus se lysie: beskeidenheid, vriendelikheid, geduld, verdraagsaamheid. Die suurstof was nooit die probleem nie. Die geseëlde vensters was.

Die oop hemel word kollektief

Bring dit nou terug na waar ons begin het — Esegiël by die rivier, Jesus by sy doop, Paulus opgeneem tot in die derde hemel. In die Ou Testament, en selfs in die Evangelies, was die oop hemel byna altyd 'n enkelvoudige gebeurtenis. Een profeet. Een Seun. Een man wat skaars kon vertel wat hy gesien het.

Maar Pinksterdag verander die grammatika heeltemal. Die oop hemel hou op om iets te wees wat met 'n persoon gebeur, en word iets wat deur 'n volk gebeur. Die vuur val nie net op Petrus, met al die ander wat net staan en kyk nie. Dit val op 'n vertrek vol mense wat, soos die Skrif self sê, reeds eensgesind was. Die wonderwerk van die tale by Pinksterdag was nie God wat individue versprei met private ervarings nie — dit was God wat 'n verenigde liggaam vervul het, en daardie eenheid sigbaar — hoorbaar, selfs — gemaak het vir almal wat dáár gestaan en kyk het.

Hier is die CRUX: in die Ou Testament het die hemele oopgegaan oor individue, as 'n teken dat God se teenwoordigheid inbreek. By Pinksterdag het die hemele oopgegaan oor 'n vergaderde, eensgesinde volk — en wat ingebreek het, het nie in een liggaam opgesluit gebly nie. Dit het oorgeloop. Oor tale heen. Oor nasies heen. Oor harte heen wat één geword het.

Die oop hemel was nooit bedoel om 'n private balkon vir geestelike hoë-presteerders te bly nie. Dit was altyd op pad om die normale weerstoestand van die kerk te word — die gedeelde atmosfeer van 'n liggaam wat opgehou het om met homself te kompeteer vir lugtyd by God.

En hier kom die wonderlike, effens onrustigmakende implikasie: die wetenskaplikes was nie verkeerd nie! Sinchronisering gebeur. Gedeelde toestande is moontlik. 'n “kollektiewe verstand” wat geen lid daarvan individueel besit nie, maar wat almal saam binnegaan — dit is meetbaar, selfs op 'n breinskandeerder. Die kerk het nie wetenskap nodig gehad om Pinksterdag te bevestig nie. Maar dit is opmerklik dat wanneer navorsers vandag soek na die meganisme agter menslike eenheid op sy beste, hulle iets vind wat verskriklik baie lyk na wat 'n klompie gewone vissermanne en tollenaars en vroue twee duisend jaar gelede eenvoudig in goddelike EENHEID geleef het. 

Waar die dak self oor 'n volk afkom

Dr Wally Willies en ek skryf saam aan 'n boek. Hy doen weliswaar al die werklike skryfwerk, maar die idees en die debatte het oor byna twee jaar saam ontstaan — in gereelde gesprekke en saam-dink in die tyd toe ek aan my tesis gewerk het. Wanneer ek nou lees wat hy geskryf het, kan ek nie meer sê watter gedagtes by wie begin het nie. Dit is nie towery nie — dit is bloot wat gebeur as twee mense lank genoeg in dieselfde rigting saam dink.

Ons dagbestuur by die radiostasie, mense wat al lank genoeg saam met die Here gegroei het dat hulle nie meer elke vergadering oor waardes hoef te beredeneer nie. Die waardes is net... in die vertrek. Niemand is bekommerd oor wie wen, wie reg is, en wie wat doen nie, ons vloei bloot saam.  

Vroue — van verskillende dorpe, verskillende gemeentes, vroue wat mekaar nooit ontmoet het nie — wat by 'n kamp ontdek dat wat God elkeen van hulle apart in die geheim gesê het, presies dieselfde woord was.  Mimie De Jager, die kamp se hoofspreker, sê sy het tydens die naweek 'n konstante oop hemel beleef! 

Niks daarvan is voor gewerk of verdien nie. Niks daarvan was 'n strategie of beplan nie. Dit was eenheid wat bloot erken en gehandhaaf is. Die Gees was reeds daar — soos die lug reeds in die vertrek is — en niemand het op daardie dag 'n venster geseël nie.

“3 Lê julle daarop toe om die eenheid wat die Gees tussen julle gesmee het, te handhaaf deur in vrede met mekaar te lewe.”

Efesiërs 4:3 (NLV)

Dít is die oop hemel. 

[i] Shehata e.a. (2021), “Team Flow Is a Unique Brain State Associated with Enhanced Information Integration and Interbrain Synchrony”, eNeuro — https://www.eneuro.org/content/8/5/ENEURO.0133-21.2021

[ii] Van den Hout e.a. (2018), “The Conceptualization of Team Flow”, The Journal of Psychology (Taylor & Francis) — https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00223980.2018.1449729

[iii] Zumeta e.a. (2016), “Collective Efficacy in Sports and Physical Activities: Perceived Emotional Synchrony and Shared Flow”, Frontiers in Psychology — https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2015.01960/full